De Nederlandse naam voor de beagle is beagle: er bestaat geen vertaling van de rasnaam, en dezelfde Engelse naam wordt in Nederland, Vlaanderen en vrijwel elk ander land gebruikt. Wie in een puzzel of quiz om "de Nederlandse naam van de beagle" wordt gevraagd en meer dan het woord beagle zelf verwacht, komt uit bij de oude Nederlandse typeaanduiding "brak", soms uitgebreid tot "Engelse brak". Een brak is in de klassieke jagerstaal een lopende jachthond die wild met de neus opspoort en al blaffend volgt, en de beagle is een van de bekendste vertegenwoordigers van dat type. Het is dus geen rasnaam maar een categorienaam, zoals "herdershond" of "windhond". In het dagelijks leven, bij de dierenarts en in de officiële rasstandaard heet de hond simpelweg beagle.
Hoe komt de beagle aan zijn naam?
De naam is Engels en al eeuwen oud. In middeleeuwse Engelse bronnen werden kleine jachthonden die in meutes op hazen jaagden "beagles" genoemd, lang voordat er sprake was van een afgebakend ras. Over de oorsprong van het woord lopen de meningen uiteen. De bekendste theorie leidt het af van het Oudfranse "bee gueule", wat zoiets als "wijd open keel" betekent en verwijst naar de kenmerkende luide roep van de hond op het spoor. Een andere theorie koppelt het aan een oud Keltisch woord voor "klein". Beide passen bij het ras, dat klein van stuk is en graag van zich laat horen.
Het ras zoals we het nu kennen is in de negentiende eeuw in Engeland vastgelegd door fokkers die een compacte, snelle hazenhond wilden voor jagers te voet. Toen de beagle in de loop van de twintigste eeuw als gezinshond populair werd op het Europese vasteland en in Amerika, reisde de naam ongewijzigd mee. De geschiedenis van het ras is uitgebreid beschreven op de Engelstalige Wikipedia.
Waarom vertalen we sommige rasnamen wel en andere niet?
Het Nederlands vertaalt rasnamen vrijwel alleen wanneer de naam uit beschrijvende woorden bestaat die zich makkelijk laten omzetten. "German shepherd" wordt Duitse herder, "Bernese mountain dog" wordt Berner sennenhond en "Irish setter" wordt Ierse setter. Beagle is geen beschrijvend woord maar een eigennaam zonder duidelijke betekenis, net als labrador, husky, corgi of poedel, en zulke namen blijven zoals ze zijn. Ook rassen uit onze eigen streken houden gewoon hun naam: het kooikerhondje, de Hollandse herder en de Drentsche patrijshond worden in het Engels op dezelfde manier geschreven.
De rasvereniging in Nederland heet dan ook gewoon Beagle Club Nederland, en bij de Raad van Beheer, de koepelorganisatie voor de Nederlandse hondenwereld, staat het ras onder dezelfde naam geregistreerd. Internationaal valt de beagle bij de FCI in rasgroep 6, de lopende honden en zweethonden.
Wat is precies een brak?
Het woord brak komt uit het oude Nederlands en Duits (Bracke) en duidt een jachthond aan die werkt met zijn neus in plaats van met zijn ogen. Een windhond ziet het wild en sprint erachteraan; een brak ruikt het spoor, volgt het geduldig en geeft daarbij met zijn stem aan waar hij is, zodat de jager de meute kan volgen. Tot de brakken behoren naast de beagle onder meer de basset, de bloedhond, de foxhound en diverse Alpenbrakken. In oude Nederlandse hondenboeken werd de beagle daarom weleens aangeduid als Engelse brak, om hem te onderscheiden van brakken uit Duitsland, Zwitserland of Frankrijk. Die aanduiding is inmiddels verouderd, maar leeft voort in kruiswoordraadsels, waar "brak" met vier letters een handig antwoord is.
Waarom komt deze vraag in quizzen en puzzels voor?
Quizmakers zijn dol op vragen die een instinker lijken. De vraag naar de Nederlandse naam van de beagle suggereert dat er een vertaling bestaat, terwijl het antwoord juist is dat er geen vertaling is. Daarnaast komt de beagle vaak voor in puzzels onder omschrijvingen als "Engelse jachthond", "hondenras" of "hond van Snoopy", omdat de naam een handige lengte heeft en de letters goed combineren. Bij zes hokjes is het antwoord beagle, bij vier hokjes brak. Puzzelsites zoals Mijnwoordenboek geven bij de omschrijving "Engelse jachthond" dan ook beide oplossingen.
- "Nederlandse naam beagle" in een quiz: beagle
- "Engelse jachthond" met zes letters: beagle
- "Jachthond" of "lopende hond" met vier letters: brak
- "Hond van Snoopy" met zes letters: beagle
Hoe spreek je beagle uit en hoe schrijf je het?
De uitspraak volgt het Engels: "biegel", met de klemtoon op de eerste lettergreep. Je schrijft het woord met een kleine letter, omdat rasnamen in het Nederlands geen hoofdletter krijgen, en het meervoud is beagles. Een verkleinwoord als "beagletje" hoor je in gesprekken, maar in rasbeschrijvingen en stambomen gebruik je altijd de kale rasnaam. Een samenstelling schrijf je aan elkaar: beaglepup, beagleclub, beaglefokker. Zo houd je het woord netjes in lijn met de Nederlandse spellingregels, ook al is het van Engelse komaf.
Wat voor hond is de beagle?
De beagle is een stevige, compacte hond met lange hangoren, bruine ogen die altijd een beetje smekend kijken, een korte dichte vacht en meestal de klassieke driekleur van zwart, bruin en wit. Hij is vrolijk, sociaal en kindvriendelijk, en voelt zich het prettigst in gezelschap van mensen of andere honden. Zijn jachtinstinct is nooit verdwenen: een interessante geur wint het vrijwel altijd van je roepstem, dus los laten lopen vraagt om veel training en een omgeving zonder gevaar. Een beagle wil elke dag flink wandelen en heeft baat bij snuffelspelletjes en spoorzoeken, waarmee je zijn neus op een gecontroleerde manier aan het werk zet.
Dankzij diezelfde neus werkt de beagle wereldwijd als speurhond bij douane en luchthavens, waar hij in bagage zoekt naar voedsel en planten die niet ingevoerd mogen worden. Wie overweegt een beagle in huis te nemen, vindt onafhankelijke informatie over het ras en over verantwoord kopen bij het LICG. Kortom: de Nederlandse naam van de beagle is beagle, de oude typeaanduiding is brak, en de hond zelf is een vrolijke jager met een onverzadigbare neus.
